Πόσο ίσα είναι, τελικά, τα φύλα;

Του Δηµήτρη Ν. Μανιάτη

Συγγραφέας, επαναστάτρια και πρώιµη φεµινίστρια, η Εµµα Γκόλντµαν σε ένα συναρπαστικό και επίκαιρο κείµενό της συνδέει τη χαρά του έρωτα µε τη χειραφέτηση των γυναικών, η οποία γιορτάζεται σήµερα
Ο περιπετειώδης βίοςτης Εµµα Γκόλντµαν και τα επαναστατικά της προτάγµατα είναι δεδοµένα. Γεννηµένη στησηµερινή Λιθουανία, δεν άργησε να ασπαστεί τις αντικαθεστωτικές ιδέες στηνπροοκτωβριανή Ρωσία, µετανάστευσε στην Αµερική ενώ το 1901 σενελήφθη στο Σικάγο κατηγορούµενη για τη δολοφονία του προέδρου Γουίλιαµ Μακίνλι.

Η πολιτική τηςδράση – αταλάντευτη µέχρι τέλους αλλά και µε κριτική στάση απέναντιστο σοβιετικό οικοδόµηµα –δεν περιορίστηκε στις δοµικές διεκδικήσεις για εργασίακαι κοινωνική δικαιοσύνη αλλά περιέλαβε στην επαναστατική της ατζέντα το γυναικείο ζήτηµα, την αντισύλληψη (υπέρ µέχρι τέλους) και τηνισότητα των δύο φύλων.

Ως εδώ καλά, όµως στην περίπτωσή της – και µε αφορµή το υπέροχο κείµενο που ξαναφέρνει στο φως ο εκδοτικός οίκος Ποταµός και η φροντίδα της Κατερίνας Σχινά, η οποία το προλογίζει έξοχα και το µεταφράζει – υπάρχει ένα ιδιαίτερο στοιχείο που αξίζεινα επισηµανθεί. Η συγγραφέας δεν πέφτει στην παγίδα ναεξετάσει το γυναικείο ζήτηµα αποκλειστικά και µόνον µε ταξικούς όρους, χωρίς να σηµαίνει πως δεν θέτει την εκκίνηση του στοχασµού της µε εργαλείο τον µαρξισµό.

Ετσι, αυτό το πρώιµο µαρξιστικό κείµενο των λίγων σελίδων έχει τη δική του αξία και αναδεικνύεται εξαιρετικά επίκαιρο, αφού η βασική αρχή της συγγραφέως είναι πως η ειρήνη και η αρµονία ανάµεσα στα φύλα και τα πρόσωπα δεν εξαρτάται από την επιφανειακή εξίσωση των ανθρώπων, ούτε προϋποθέτει τον περιορισµό των ατοµικών χαρακτηριστικών και ιδιαιτεροτήτων.

Ετσι, την ίδια εποχή που κάποιοι έριχναν το σύνθηµα«συγχωρήστε ο έναςτον άλλον», ηΓκόλντµαν απλώς διατύπωνε το δικό της ανθρώπινο αξίωµα: Κατανοήστε ο ένας τον άλλον.

Και σελίδα σελίδα ξετινάζειτη στρεβλήχειραφέτησητης γυναίκας –που ανεπιθυµεί να είναι ελεύθερη πρέπει να χειραφετηθεί από τη χειραφέτηση! – και ούτε στιγµή δεν ταυτίζει αυτό το διακύβευµα µε το δικαίωµαψήφου αλλά και µε τη στρεβλήεργασιακή χειραφέτηση.

Στο πρώτο µισό του βιβλίου, λοιπόν, η συγγραφέας ιχνηλατεί την τραγωδία της γυναικείας χειραφέτησης, χαρτογραφώντας όλες τις υβριδικές απόπειρες και εντοπίζοντας το – όχι ιδεαλιστικά– πρόβληµα στο γεγονός πως η πραγµατική χειραφέτηση αρχίζει στην ψυχή της γυναίκας.

Στο δεύτερο, µε αφορµή το εµπόριο της λευκής σάρκαςκαι την άνθηση της πορνείας, κάνειτις δικές της προσεγγίσεις – εδώ ο καπιταλισµός και οι κοινωνικές συνθήκες µπαίνουν στοεπίκεντρο ως βασική αιτία του φαινοµένου, θέτοντας και άλλες αιτίες µη οικονοµικές – και παραθέτει πλήθος στοιχείων από συγγραφείς της εποχής γιανα τις τεκµηριώσει.

Κι ανθεωρούµεπως σήµερα έχουν καλυφθεί δεκάδες χιλιόµετρα για την επίτευξητης ισότητας των δύο φύλων και της γυναικείας χειραφέτησης ας ξανασκύψουµε στο φωτισµένο κείµενο της Εµµα Γκόλντµαν,και ας παραδεχθούµε ότι τα παραπάνω αιτήµατα παραµένουν ανολοκλήρωτα – στο πλαίσιο µιας συλλογικής µεταβολής πάντα.


TA NEA