ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΧΩΡΟΣ

Η ένταση στις σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Κίνα επαναφέρει όλο και πιο συχνά στο διεθνές προσκήνιο έναν όρο που προέρχεται από την αρχαία ελληνική ιστορία: την «Παγίδα του Θουκυδίδη». Πρόκειται για τη θεωρία σύμφωνα με την οποία όταν μια ανερχόμενη δύναμη αμφισβητεί την κυριαρχία μιας ήδη κατεστημένης δύναμης, ο κίνδυνος σύγκρουσης αυξάνεται δραματικά. Ο Θουκυδίδης , αναλύοντας τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου, είχε επισημάνει ότι η άνοδος της Αθήνα και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη οδήγησαν τελικά σε μια καταστροφική σύγκρουση που άλλαξε τον ελληνικό κόσμο. Περισσότερα από 2.500 χρόνια μετά, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι παρόμοιες δυναμικές εμφανίζονται σήμερα στον ανταγωνισμό ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο. Η Κίνα μέσα σε λίγες δεκαετίες μετατράπηκε από μια περιφερειακή δύναμη σε οικονομικό, τεχνολογικό και στρατιωτικό γίγαντα. Η συνεχής ανάπτυξή της, οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, στους ημιαγωγούς, στις στρατιωτικές δυνατότητες και στο διάστημ...

Το βιβλίο The Revenge of Ideology του Jake Sotiriadis επιχειρεί να ερμηνεύσει τον σύγχρονο κόσμο πέρα από τις κλασικές αναλύσεις ισχύος, οικονομίας και γεωπολιτικής. Η βασική του θέση είναι ότι η ιδεολογία όχι μόνο δεν εξαφανίστηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αλλά επέστρεψε δυναμικά και αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της διεθνούς πραγματικότητας.  Για δεκαετίες κυριάρχησε η αντίληψη ότι η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογική πρόοδος και η οικονομική αλληλεξάρτηση θα οδηγούσαν σταδιακά σε έναν πιο ομοιογενή κόσμο, όπου οι ιδεολογικές συγκρούσεις θα υποχωρούσαν. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης θεωρήθηκε από πολλούς ως η οριστική επικράτηση του φιλελεύθερου καπιταλισμού και της δυτικής δημοκρατίας. Ο Sotiriadis όμως θεωρεί ότι αυτή η αντίληψη υπήρξε μια ιστορική αυταπάτη. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, οι κοινωνίες δεν λειτουργούν αποκλειστικά με βάση τον οικονομικό ορθολογισμό. Τα κράτη και οι λαοί εξακολουθούν να καθοδηγούνται από συλλογικές ταυτότ...

  Από την σύνταξη Η Ιρανική Επανάσταση: Μοναδικό Ιστορικό Φαινόμενο Η Ιρανική Επανάσταση του 1979 ξεχωρίζει στον παγκόσμιο ιστορικό χάρτη γιατί συνδύαζε παραδοσιακές θρησκευτικές αξίες με πολιτική και κοινωνική κινητοποίηση. Το καθεστώς του Σάχη βρισκόταν σε κρίση λόγω αυταρχισμού, οικονομικής ανισότητας και έντονης δυτικοποίησης, ενώ η θρησκεία, ειδικά ο σιιτισμός, προσέφερε ένα ισχυρό ιδεολογικό πλαίσιο για την αντίσταση. Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί αξιοποίησε έναν μεσσιανικό, σχεδόν ρομαντικό λόγο, παρουσιάζοντας την επανάσταση ως θεϊκά καθοδηγούμενη και ως αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη. Αυτή η συνύπαρξη θρησκευτικού ιδεαλισμού και κοινωνικοπολιτικής κινητοποίησης καθιστά την Ιρανική Επανάσταση μοναδική σε σχέση με άλλες επαναστάσεις του 20ού αιώνα. Ο Μεσσιανικός Ρομαντισμός της Επανάστασης Η «ρομαντική» διάσταση της επανάστασης εκδηλώθηκε με τους εξής τρόπους: Μεσσιανικός Χαρακτήρας (Σιιτισμός) Η επανάσταση συνδέθηκε με την πίστη στον Κρυμμένο Ιμάμη (Mahdi), ο οποίος σύμφωνα με τ...

  Του Γιώργου Ξηρού  Η ελληνική ιστορία δεν είναι μια γραμμική πορεία προόδου, αλλά ένας κύκλος ανάμεσα στη  «Δόξα»  της εθνικής ολοκλήρωσης και το  «Αδιέξοδο»  του διχασμού. Στο έργο του Θάνου Βερέμη  «Ηγέτες της Νεοελληνικής Ιστορίας» , αποκαλύπτεται ότι ο «γενετικός κώδικας» της κακοδαιμονίας μας βρίσκεται σε μια θεμελιώδη κοινωνική σύγκρουση που γεννήθηκε στα σπλάχνα της Επανάστασης: την αντιπαράθεση μεταξύ  Αυτοχθόνων  και  Ετεροχθόνων. Η Έλλη Σκοπετέα στο βιβλίο της "Το πρότυπο βασίλειο και η Μεγάλη Ιδέα ",αναφερεται κατά και μετά την ελληνική επανάσταση στην δημιουργία δυο ομαδων των αυτοχθόνων και των ετεροχνονων που ανταγωνίζονται και αντιπαλευονται μεταξύ τους. Σε αυτό το περιβάλλον θα "ανατραφεί" η Μεγάλη Ιδέα. 1821-1844: Η Γέννηση του Διχασμού και το «Πρώτο Κραχ» Η διάκριση επισημοποιήθηκε στην Εθνοσυνέλευση του  1843-1844 , αλλά προϋπήρχε από την πρώτη στιγμή του Αγώνα. Οι Ετερόχθονες (Ο Εκσυγχρονισμός):  Μορφωμένο...

  Το σύστημα των γκουλάγκ και η ιστορική του πραγματικότητα Από τη σύνταξη Τα γκουλάγκ αποτελούν ένα από τα πιο συζητημένα και αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ιστορίας του 20ού αιώνα. Ο όρος «Gulag» προέρχεται από τη ρωσική φράση Glavnoe Upravlenie Lagerei , δηλαδή «Κεντρική Διοίκηση Στρατοπέδων», και αναφέρεται στο τεράστιο δίκτυο στρατοπέδων καταναγκαστικής εργασίας που λειτούργησε στη Σοβιετική Ένωση κυρίως κατά την περίοδο διακυβέρνησης του Ιωσήφ Στάλιν. Παρότι στη δημόσια συζήτηση συχνά χρησιμοποιείται σαν να περιγράφει ένα μόνο στρατόπεδο, στην πραγματικότητα επρόκειτο για ολόκληρο διοικητικό σύστημα που διαχειριζόταν χιλιάδες στρατόπεδα διάσπαρτα σε μια τεράστια γεωγραφική έκταση. Η δημιουργία του συστήματος δεν ξεκίνησε ακριβώς με τον Στάλιν. Οι πρώτες μορφές στρατοπέδων εμφανίστηκαν μετά τη Ρωσική Επανάσταση, όμως κατά τη δεκαετία του 1930 το σύστημα επεκτάθηκε δραματικά και μετατράπηκε σε βασικό μηχανισμό οικονομικής εκμετάλλευσης και πολιτικής καταστολής. Πού βρίσκονταν τα γκ...